Köpek ve Kedilerde Mide Sorunları

Kusma ve iştah kaybı, kedi ve köpeklerde en sık karşılaşılan iki şikayettir. Çoğu zaman basit bir mide tahrişidir; bazen ciddi bir sorunun ilk işaretidir. Ayrımı yapmak, evde doğru adımları uygulamak ve zamanında kliniğe gitmek büyük fark yaratır.

Mide Sorunlarının Sık Nedenleri

Ani mama değişimi: Geçiş yapılmadan yeni mamaya geçmek mide asidini ve bağırsak florasını bozar.
Uygunsuz gıda: Sofra artığı, yağlı et, kemik, süt, çöpten yenenler.
Yabancı cisim: Oyuncak parçası, çorap, ip, kedilerde tüy yumağı.
Parazitler: Özellikle yavrularda ve düzenli parazit koruması olmayan hayvanlarda.
Viral enfeksiyonlar: Aşı takvimi eksik yavru köpeklerde parvovirüs riski öne çıkar.
Kronik hastalıklar: Böbrek, karaciğer, pankreas sorunları; kedilerde hipertiroidi.
Stres ve hızlı yeme: Ev değişikliği, yeni hayvan, kaptan aceleyle yemek.
İlaçlar: Ağrı kesiciler ve bazı antibiyotikler mideyi tahriş edebilir.

Belirtileri Doğru Okumak

Kusma ile öğürme/regürjitasyon farklıdır. Kusmada karın kasılır, ses ve çaba vardır. Regürjitasyonda yem sindirilmemiş halde, kasılma olmadan geri çıkar; bu daha çok yemek borusu sorununa işaret eder.

Sarı-yeşil kusmuk: Safra; genellikle mide uzun süre boş kalmıştır.
Köpüklü beyaz kusmuk: Mide asidi, açlık kusması.
Kahve telvesi görünümü veya kan: Mide kanaması olasılığı, acil.
Dışkı kokulu kusmuk: Bağırsak tıkanıklığı şüphesi, acil.

İştah tarafında da derece önemlidir. Sadece mamayı beğenmeme ile hiçbir şeye dokunmama farklı tablolardır. Köpeğinizde kusmuş olma ve yemden kaçınma birlikte görülüyorsa, süreyi ve ek belirtileri not edin.

Adım Adım Ne Yapmalı

Kusma sayısını ve zamanını yazın. Günde bir kez mi, saatte bir mi? Yemekten kaç dakika sonra? Bu bilgi teşhisi hızlandırır.
Genel durumu değerlendirin. Hayvan hâlâ oyuncu, dik ve ilgiliyse tablo daha hafiftir. Halsizlik, titreme, karnına dokunulmasına izin vermeme kötü işaretlerdir.
Su erişimini kesmeyin, ama sınırlayın. Kap dolu bırakılırsa hayvan hepsini içer ve tekrar kusar. Küçük miktarlarda, 20-30 dakika arayla verin. Buz küpü yalatmak da işe yarar.
Mideyi kısa süre dinlendirin. Yetişkin ve sağlıklı bir hayvanda 6-12 saat aç bırakmak yeterlidir. Yavrularda, çok küçük ırklarda ve şeker hastalarında aç bırakma yapılmaz; kan şekeri düşer.
Kademeli beslenmeye dönün. Son kusmadan 6-8 saat sonra bir kaşık kadar yumuşak yem verin. Tolere ederse 2-3 saat arayla porsiyonu artırın.
Yumuşak diyet seçin. Haşlanmış derisiz tavuk göğsü + pirinç, ya da veteriner gastrointestinal maması. Tuz, yağ, baharat ve soğan-sarımsak yok.
Normal mamaya 3-5 günde geçin. Her gün oranı kaydırın: 3/4 diyet + 1/4 mama, sonra yarı yarıya, sonra tersi.
Kusmuğu ve dışkıyı gözlemleyin. Yabancı cisim parçası, ip, parazit görürseniz fotoğraflayın.
Kliniğe gidin şu durumlarda: 24 saatten uzun süren kusma, kanlı kusmuk veya dışkı, 24 saatten fazla hiç yem yememe, şiddetli ishalle birlikte kusma, karın şişliği ve gerginliği, tekrarlayan öğürme ama hiçbir şey çıkmaması, ateş, dişeti renginin solması, yavruda tek bir kusma bile.
Muayeneye hazırlıklı gidin. Mama markası, son mama değişimi, son parazit ilacı ve aşı tarihleri, kullanılan ilaçlar, kusmuk örneği veya fotoğrafı.

Klinikte Ne Beklenir

Karın palpasyonu, dişeti ve dehidrasyon kontrolü, ateş ölçümü.
Gerekirse kan tayini, dışkı testi, röntgen veya ultrason.
Sıvı tedavisi (deri altı ya da damar yolu), bulantı önleyici ve mide koruyucu ilaçlar.
Tıkanıklık veya yabancı cisim varsa endoskopi ya da cerrahi.

Antibiyotik her kusmada gerekli değildir; nedensiz kullanım florayı daha da bozar.

Sık Yapılan Hatalar

İnsan ilacı vermek. Parasetamol kedilerde ölümcüldür, ibuprofen köpeklerde mide kanaması yapar. Reçetesiz mide ilacı da vermeyin.
Uzun süre aç bırakmak. 24 saati aşan açlık iyileşmeyi geciktirir, kedilerde karaciğer sorununu tetikleyebilir.
Sütlü karışımlar vermek. Laktoz çoğu erişkin hayvanda ishali kötüleştirir.
Bir kerede büyük porsiyon. Mide dinlendikten sonraki ilk öğün küçük olmalı.
İştahsızlığı "huysuzluk" saymak. Kedilerde 24 saat, köpeklerde 24-36 saatten fazla yem reddi mutlaka incelenmelidir.
Ağız-diş kontrolünü atlamak. Ağrılı diş kökü ya da diş